Cztery świata strony

Zarówno ogrzewany, jak i nieogrzewany ogród zimowy zintegrowany z bryłą budynku może korzystnie wpływać na jego bilans energetyczny. Wpływ ten zależy jednak od usytuowania „szklanego pokoju” względem stron świata. Powinno ono sprzyjać energooszczędności, a przy tym odpowiadać planowanej funkcji pomieszczenia. Przy wyborze miejsca weźmy także pod uwagę istniejącą bądź planowaną a szybko rosnącą zieleń w otoczeniu domu – szczególnie wysokie drzewa, które mogą znacząco zmienić warunki w oranżerii, zacieniając w przyszłości jej wnętrze. Najintensywniejsze i najdłuższe nasłonecznienie, a zatem największe zyski ciepła poprzez jego pasywne wykorzystanie zapewnia południowa strona budynku. Tak usytuowany ogród zimą będzie „wychwytywał” promienie słoneczne i przekazywał ciepło do sąsiednich pomieszczeń, latem zaś uchroni je przed nadmiernym nagrzaniem. By jednak korzystanie z niego było przyjemnością, a rośliny dobrze się rozwijały, konieczne będzie zainstalowanie efektywnych systemów wentylacji i ochrony przeciwsłonecznej. Podobne warunki zapewni umieszczenie ogrodu przy zachodniej ścianie budynku. Jest to miejsce szczególnie odpowiednie na urządzenie wypełnionej zielenią oranżerii, jednak dobierając rośliny należy pamiętać o znacznym spadku nasłonecznienia w okresie zimowym. Ponieważ słońce od zachodu latem operuje intensywnie aż do późnych godzin wieczornych, pomieszczenie będzie się silnie nagrzewać, w związku z czym zarówno wentylacja, jak i osłony przeciwsłoneczne będą tu niezbędne. Od wschodu najdogodniej będzie usytuować ogród z przeznaczeniem na jadalnię lub pracownię. Ciepłe, słoneczne godziny poranne wielu roślinom zapewnią wystarczającą dawkę światła na cały dzień, zaś począwszy od południa we wnętrzu nie wystawionym na bezpośrednie działanie słońca zapanuje miły klimat i oświetlenie sprzyjające pracy. Najkorzystniejsze warunki oświetleniowe dla działań twórczych (szczególnie plastycznych) zapewni ogród przy ścianie północnej – w pracowni malarza czy grafika równomierne, nieagresywne oświetlenie jest wręcz nieocenione. Oranżeria od północy osłoni też budynek przed atakami najzimniejszych i najgwałtowniejszych w naszym klimacie wiatrów. Takie usytuowanie ogranicza jednak gamę możliwych do hodowania roślin do gatunków cieniolubnych, których jest stosunkowo niewiele. Również wpływ ogrodu na bilans energetyczny budynku będzie w tym przypadku znikomy.

Systemy ogrodów zimowych

Kubatura, proporcje i charakter ogrodu zimowego powinny pasować do gabarytów i stylu budynku. W zakresie kształtów rozwiązania oferowane przez firmy należy raczej traktować jako sugestie lub przykłady możliwości wykonawczych. Wybór form jest niemal nieograniczony, gdyż ogród zimowy to konstrukcja wykonywana z reguły na zamówienie i według indywidualnego projektu, co pozwala doskonale dopasować go zarówno do budynku, jak i do oczekiwanych funkcji. Może stanowić integralną część domu jednorodzinnego (wkomponowaną np. w salon lub jadalnię) lub „dostawione” do niego odrębne pomieszczenie. Najczęściej bywa narożny lub usytuowany wzdłuż budynku , może być jednak również wbudowany w jego wnętrze – będzie wówczas pełnił rolę „studni świetlnej” (to bardzo atrakcyjne rozwiązanie z oczywistych względów musi być uwzględnione już w projekcie architektonicznym). Oranżerie mogą być także wykorzystywane jako łączniki w zabudowie bliźniaczej lub szeregowej , jednak taki układ przesądza o stosunkowo niewielkiej powierzchni ściany wspólnej domu i ogrodu, co przy dużych płaszczyznach przeszkleń znacznie zmniejsza energooszczędność. Przy budynkach piętrowych lub z poddaszem użytkowym warto rozważyć ukształtowanie ogrodu sięgającego górnej kondygnacji; pozwoli to na jej dodatkowe doświetlenie, a także na uprawę wysokich roślin (nawet niewielkich drzew). Możliwym do zrealizowania pomysłem jest także wzniesienie ogrodu dwukondygnacyjnego. Zaletą takiego rozwiązania jest możliwość skomunikowania poprzez oranżerię obu kondygnacji budynku. Największą popularnością cieszą się konstrukcje o dachach pulpitowych (jednospadowych), wielospadowych z elementami altanowymi, mansardowych, a także łukowych i o kształcie wycinka kopuły . Pionowe ściany ogrodu mogą być dowolnie dzielone i kształtowane (największą rozpiętość pomiędzy elementami konstrukcji – do 7 m – uzyskamy wznosząc szkielet budowli z drewna klejonego warstwowo). Dużą swobodę stylistyczną daje również zastosowanie szprosów dzielących oszklone pola . W każdym przypadku istnieje także możliwość zainstalowania otwieranych okien (najlepiej przesuwnych lub rozwierano-uchylnych) oraz drzwi na zewnątrz. Te ostatnie mogą być rozwierane, jednak bardziej godne

Pamiętajmy, by w trakcie budowy całorocznego ogrodu zimowego dopilnować fachowego wykonania izolacji podłogi na gruncie

polecenia są zajmujące niewiele miejsca drzwi przesuwne bądź harmonijkowe, pozwalające otworzyć na otoczenie nawet całą płaszczyznę ściany. Duże możliwości kreowania przestrzeni daje zbudowanie bocznych ścian ogrodu zimowego z dwóch rzędów elementów (górnego i dolnego), które można przesuwać w pionie. Zsunięcie elementów górnych w dół czyni z ogrodu otwarte częściowo od góry patio, chroniąc jednocześnie przebywające w nim osoby przed wiatrem, podniesienie natomiast wszystkich elementów dolnych do góry umożliwia pełną integrację wnętrza z otoczeniem. Decydując się na konkretny system dopilnujmy, by projekt ogrodu uwzględniał nie tylko nasze upodobania, ale i uwarunkowania zewnętrzne – przede wszystkim nasłonecznienie. Jeśli chcemy w pełni wykorzystać akumulacyjne zalety oranżerii, kąt nachylenia jej dachu powinien być dostosowany do kąta padania promieni słonecznych. Im dłużej w ciągu dnia będzie on zbliżony do 90°, tym efektywniejsze będzie nagrzewanie wnętrza. Zagwarantować to mogą jedynie indywidualne obliczenia projektowe.

Budując dom, kierujemy się nie tylko chęcią posiadania przestrzeni niezbędnej do życia, ale także pragnieniem stworzenia w nim miejsc szczególnych, przyciągających swoim klimatem. Czasami jest to otoczenie kominka, innym razem rodzinny stół albo strychowe zakamarki. Często tym wyjątkowym miejscem staje się mocno przeszklony fragment domu: nastrojowa oranżeria, nowoczesne ogrody zimowe, trochę staroświecka weranda lub modny wykusz. Co prowadzi nas ku szklanym zakątkom?

Siła światła 

Światło w sposób naturalny przyciąga nas do okien stąd znana już od pokoleń tendencja do urządzania kącików wypoczynkowych, jadalni, ustawiania foteli, ław i innych siedzisk jak najbliżej przeszklonych miejsc. Wykusze, oranżerie i werandy oferują nam coś więcej niż zwyczajne okna czy nawet ogromne tafle szkła zastępujące murowane ściany. Przez okno światło pada z jednej strony i o określonej porze dnia. Zarówno wykusz, jak i oranżeria mają przeszklenia z kilku stron i dlatego promienie słoneczne mogą wnikać przez nie o każdej porze dnia i roku. Przeszklony dach lub kopuła oranżerii wpuszcza słońce również od góry. To światło padające z wielu stron jednocześnie i z różną intensywnością jest źródłem niepowtarzalnego nastroju. Być może tworzy się on za sprawą szczególnego, niedostępnego w innych miejscach kąta padania promieni, a może ich przyczyną jest blask odbijający się w wielu taflach szkła jednocześnie?

Ogród jak na dłoni

Dlaczego marzymy o domu z ogrodem? Żywa zieleń daje warunki do relaksu, uspokaja skołatane nerwy, jest wytchnieniem dla zmęczonych pracą oczu. Ale ile dni w roku możemy nacieszyć się bezpośrednim kontaktem z naturą? W naszym klimacie korzystamy z ogrodu krótko, bo nawet jeśli wokół jest zielono, chłodne powietrze wypędza nas z ogrodu i tarasu. W takich momentach nieocenione są miejsca przeszklone pozwalające w cieple cieszyć się widokiem ulubionych roślin. To właśnie ogrody zimowe, wykusze i werandy sprawiają, że ogród wnika do wnętrza domu bez przeszkód. Ogród widziany przez okno umieszczone w ścianie wydaje się nieco spłaszczony. Przeszklenia wykusza czy oranżerii nadają widokom głębi, a rosnące w otoczeniu rośliny można oglądać z kilku stron. Czasami tylko w takim miejscu można znaleźć jedyny i niedostępny w innych miejscach domu interesujący punkt widokowy.

Na drodze od pomysłu i projektu do gotowego ogrodu zimowego jest siedem punktów, przez które trzeba przejść. Nie wolno ich zbagatelizować ani o nich zapomnieć. Gdy je zaliczymy z sukcesem, pozostanie nam tylko cieszyć się urokami domowej oranżerii.

Krok 1 - formalności

Każdy ogród zimowy musi być montowany według projektu. Najwygodniej, gdy będzie budowany jako część nowego domu. Zostanie wówczas zaprojektowany razem z innymi elementami budynku i będzie wraz z nimi stanowił zgraną całość. Jeśli zaś ma być dostawiony do istniejącego domu, to projekt można zamówić w firmie specjalizującej się w budowie ogrodów zimowych. Mając już projekt, trzeba wystąpić do starostwa o pozwolenie na budowę. Po jego uzyskaniu przyjdzie czas na podpisanie umowy z wykonawcą. Dokument ten powinien zawierać między innymi pełen koszt usługi, zakres robót, które firma ma wykonać, i termin oddania ogrodu do użytku.

Krok 2 – fundamenty

Ogrody zimowe montuje się na zbrojonych ławach lub płytach fundamentowych z betonu. Te ostatnie są bardzo wygodne, gdyż stanowią jednocześnie niemal gotowy podkład pod posadzkę. Fundamenty ogrodu muszą być oddylatowane od fundamentów domu. Oznacza to, że pomiędzy jednymi i drugimi musi być umieszczona przekładka ze styropianu. Niezwykle istotne jest, aby na fundamentach znalazła się pozioma izolacja przeciwwilgociowa wykonana na przykład z dwóch warstw papy. Ważne też, aby płyta fundamentowa lub betonowa wylewka zrobiona między ławami została ocieplona styropianem. Fundamenty powinny wystawać 15 cm ponad powierzchnię gruntu. Ścianki ogrodu będą wówczas zabezpieczone przed kroplami deszczu rozpryskującymi się o ziemię. Brudna deszczówka zostawiałaby nieestetyczne ślady na czystych szybach.

Krok 3 – konstrukcja

Aluminiowe profile, które dostarczana budowę producent, są już przycięte na wymiar, a niekiedy nawet częściowo zmontowane. Poszczególne elementy konstrukcji tworzą szkielet. Jest on połączony z fundamentem i ścianami dyblami ze stali nierdzewnej. Przestrzeń między ścianami a profilami trzeba później wypełnić pianką poliuretanową. Będzie ona chronić przed utratą ciepła z ogrzewanego wnętrza. Pianka musi być od zewnątrz osłonięta przed działaniem słońca i wilgoci. Ochronę taką zapewni samoprzylepna, rozprężna taśma polipropylenowa, którą trzeba wetknąć w szparę między ścianą i ogrodem. Uwaga! W ścianach dwuwarstwowych profile nie powinny być montowane do wykończonej warstwy ocieplającej mur. Trzeba zrobić w niej wycięcie odpowiadające długości i wysokości ogrodu, a profile łączyć ze ścianą nośną.

Ogrody zimowe są obecnie bardzo popularnym dodatkiem do domów w Europie, szczególnie w Wielkiej Brytanii, jednak panująca moda nie zmienia faktu, że ogrody zimowe mają użyteczność „w genach”. Podnoszą zdecydowanie wartość domu i dają właścicielom dużo radości. Dla tych, którzy nie mają jeszcze ogrodu zimowego, jego planowanie może wydać się zagmatwanym i przytłaczającym procesem, ten krótki poradnik pomoże niezdecydowanym trafić na właściwą ścieżkę, pomoże również zrozumieć, że posiadanie ogrodu zimowego jest doskonałą decyzją.

Planując swój ogród zimowy

Budowa ogrodu zimowego zawiera w sobie racjonalne planowanie oraz przezorność, do podjęcia jest mnóstwo decyzji jakie trzeba podjąć, zanim właściciele domu przejdą do fazy projektu, wyboru materiałów, wykończeń oraz dekoracji. Najważniejsze w fazie inicjacyjnej są:

Wybór lokalizacji dla ogrodu zimowego oraz ustalenie, w którą stronę będzie on zwrócony. Z powodu mikroklimatu panującego w ogrodzie zimowym, to bardzo ważna decyzja. Również to do jakiego pokoju będzie ogród „podłączony” jest bardzo ważne. Należy pamiętać, że istnieją materiały, które pomagają utrzymywać odpowiednią temperaturę wewnątrz ogrodu.

Sprawdzenie aktualnych przepisów budowlanych, to konieczne, ponieważ ulegają one ciągłym zmianom, aby nie popełnić żadnego dużego błędu, należy się z nimi dokładnie zapoznać.