styczeń, 2009

Aby ogród zimowy był ozdobą domu i wygodnym miejscem do wypoczynku, musi być szczelny, ciepły i przewiewny. A oto, co zrobić, by warunki te zostały spełnione

Mokro tylko w doniczkach

Konstrukcja ogrodu zimowego, czyli jego szkielet wykonany z aluminiowych profili, mimo że jest sztywna i stabilna, to ulega zjawisku zwanemu przez budowlańców „pracą konstrukcji”. W jej rezultacie połączenia pomiędzy ścianą domu a ścianami ogrodu mogą ulegać rozszczelnieniu. Wtedy podczas ulewnego deszczu woda może zaciekać do wnętrza oranżerii. Radą na to jest zastosowanie aluminiowych systemów ogrodów zimowych. Uzupełnieniem tego rozwiązania są rozprężne taśmy polipropylenowe, które są wyjątkowo elastyczne i mogą się rozszerzać i kurczyć, zachowując pełną szczelność. Wszelkie szczeliny, przez które może przeciekać woda, zaleca się też wypełnić uszczelniaczem hybrydowym. Sprzedawany jest on w plastikowych tubach zwanych kartuszami. Nanosi się go za pomocą ręcznego pistoletu, takiego samego, jakiego używa się do nanoszenia silikonów lub klejów montażowych. Te zabezpieczenia sprawią, że jedyną wodą cieknącą w oranżerii będzie ta nalewana z konewki do doniczek.

Ciepło i ekonomicznie

System ogrzewania

Zważywszy na rodzaj materiałów zastosowanych do budowy ogrodu zimowego i to, że główny udział w konstrukcji ma szkło zespolone, musimy wiedzieć, że w odniesieniu do klasycznego budynku z dobrze ocieplonymi ścianami ogród będzie wychładzał się znacznie szybciej. Należy też pamiętać, że duża powierzchnia szkła to także łatwe nagrzewanie obiektu promieniami słonecznymi – również w zimie. Dopiero zestawiając te dwa zagadnienia, można rozpatrywać optymalne rozwiązania ogrzewania dla ogrodu zimowego, przeznaczonego na pomieszczenie mieszkalne, np. na salon wypoczynkowy, w którym chcemy uzyskać odpowiednie warunki temperaturowe. Spróbujmy przeanalizować kilka typów instalacji używanych do ogrzewanie ogrodu zimowego oraz czego oczekiwać przy ich zastosowaniu.

Ogrzewanie podłogowe 

Najbardziej znanym sposobem ogrzewania ogrodu zimowego jest instalacja ogrzewania podłogowego. Można powiedzieć, że jest to rozwiązanie wręcz stworzone do stylu oranżerii. Montowane w podłodze przewody lub rurki grzejne nie zaburzają widoku przeszklonych ścian. Materiały najczęściej wykorzystywane do wykańczania podłóg w ogrodach, czyli terakota, płytki kamienne doskonale przewodzą emitowane „z podłogi” ciepło, które rozprowadzane jest równomiernie w całym pomieszczeniu. W ogrodach można zainstalować ogrzewanie wodne lub elektryczne. Zastosowanie ogrzewania wodnego, które do zasilania wymaga podłączenia do ogrzewającej budynek instalacji c.o., uzależnione jest od istniejącego w budynku systemu grzewczego, od wydajności urządzeń grzewczych oraz możliwości podłączenia. Jeżeli istnieją wspomniane możliwości techniczne, warto jest wyposażyć ogród zimowy właśnie w system wodny. Obecnie dostępne są technologie, które kompleksowo pozwalają uzbroić podłogę w taki system. Dzięki stabilnej temperaturze „od stóp” uzyskujemy wysoki komfort użytkowania obiektu. Niezależnie od istniejącej instalacji c.o. można zamontować ogrzewanie podłogowe elektryczne. Koszt wykonania takiej instalacji jest niższy niż w przypadku ogrzewania wodnego, należy jednak liczyć się z późniejszymi wyższymi kosztami eksploatacji. Niewątpliwą zaletą zastosowania systemu elektrycznego jest możliwość zintegrowania go z automatyką pogodową, pozwalającą na dokładniejsze sterowanie temperaturą w pomieszczeniu (a także na czasową regulację temperatury). Obydwa przedstawione rozwiązania odznaczają się dość dużą bezwładnością i czas potrzebny zarówno na nagrzanie, jak i schłodzenie pomieszczenia jest długi. Ta niedogodność może się pojawić w przypadku silnego nasłonecznienia w pogodny, zimowy dzień. Warto także wiedzieć, że podłoga z ogrzewaniem podłogowym podczas zmian temperatury pracuje - kurczy się i rozszerza, dlatego decydując się na taką instalację trzeba pamiętać, że żeby uniknąć pękania zewnętrznego fundamentu i płyty podłogowej, należy je oddzielić warstwą elastyczną. Tak jak pisałem wcześniej, na podłogi z ogrzewaniem podłogowym stosuje się zazwyczaj terakotę lub płyty kamienne. Z uwagi na małą przenikalność ciepła przez drewno nie poleca się stosowania parkietów drewnianych czy paneli.

Cztery świata strony

Zarówno ogrzewany, jak i nieogrzewany ogród zimowy zintegrowany z bryłą budynku może korzystnie wpływać na jego bilans energetyczny. Wpływ ten zależy jednak od usytuowania „szklanego pokoju” względem stron świata. Powinno ono sprzyjać energooszczędności, a przy tym odpowiadać planowanej funkcji pomieszczenia. Przy wyborze miejsca weźmy także pod uwagę istniejącą bądź planowaną a szybko rosnącą zieleń w otoczeniu domu – szczególnie wysokie drzewa, które mogą znacząco zmienić warunki w oranżerii, zacieniając w przyszłości jej wnętrze. Najintensywniejsze i najdłuższe nasłonecznienie, a zatem największe zyski ciepła poprzez jego pasywne wykorzystanie zapewnia południowa strona budynku. Tak usytuowany ogród zimą będzie „wychwytywał” promienie słoneczne i przekazywał ciepło do sąsiednich pomieszczeń, latem zaś uchroni je przed nadmiernym nagrzaniem. By jednak korzystanie z niego było przyjemnością, a rośliny dobrze się rozwijały, konieczne będzie zainstalowanie efektywnych systemów wentylacji i ochrony przeciwsłonecznej. Podobne warunki zapewni umieszczenie ogrodu przy zachodniej ścianie budynku. Jest to miejsce szczególnie odpowiednie na urządzenie wypełnionej zielenią oranżerii, jednak dobierając rośliny należy pamiętać o znacznym spadku nasłonecznienia w okresie zimowym. Ponieważ słońce od zachodu latem operuje intensywnie aż do późnych godzin wieczornych, pomieszczenie będzie się silnie nagrzewać, w związku z czym zarówno wentylacja, jak i osłony przeciwsłoneczne będą tu niezbędne. Od wschodu najdogodniej będzie usytuować ogród z przeznaczeniem na jadalnię lub pracownię. Ciepłe, słoneczne godziny poranne wielu roślinom zapewnią wystarczającą dawkę światła na cały dzień, zaś począwszy od południa we wnętrzu nie wystawionym na bezpośrednie działanie słońca zapanuje miły klimat i oświetlenie sprzyjające pracy. Najkorzystniejsze warunki oświetleniowe dla działań twórczych (szczególnie plastycznych) zapewni ogród przy ścianie północnej – w pracowni malarza czy grafika równomierne, nieagresywne oświetlenie jest wręcz nieocenione. Oranżeria od północy osłoni też budynek przed atakami najzimniejszych i najgwałtowniejszych w naszym klimacie wiatrów. Takie usytuowanie ogranicza jednak gamę możliwych do hodowania roślin do gatunków cieniolubnych, których jest stosunkowo niewiele. Również wpływ ogrodu na bilans energetyczny budynku będzie w tym przypadku znikomy.

Systemy ogrodów zimowych

Kubatura, proporcje i charakter ogrodu zimowego powinny pasować do gabarytów i stylu budynku. W zakresie kształtów rozwiązania oferowane przez firmy należy raczej traktować jako sugestie lub przykłady możliwości wykonawczych. Wybór form jest niemal nieograniczony, gdyż ogród zimowy to konstrukcja wykonywana z reguły na zamówienie i według indywidualnego projektu, co pozwala doskonale dopasować go zarówno do budynku, jak i do oczekiwanych funkcji. Może stanowić integralną część domu jednorodzinnego (wkomponowaną np. w salon lub jadalnię) lub „dostawione” do niego odrębne pomieszczenie. Najczęściej bywa narożny lub usytuowany wzdłuż budynku , może być jednak również wbudowany w jego wnętrze – będzie wówczas pełnił rolę „studni świetlnej” (to bardzo atrakcyjne rozwiązanie z oczywistych względów musi być uwzględnione już w projekcie architektonicznym). Oranżerie mogą być także wykorzystywane jako łączniki w zabudowie bliźniaczej lub szeregowej , jednak taki układ przesądza o stosunkowo niewielkiej powierzchni ściany wspólnej domu i ogrodu, co przy dużych płaszczyznach przeszkleń znacznie zmniejsza energooszczędność. Przy budynkach piętrowych lub z poddaszem użytkowym warto rozważyć ukształtowanie ogrodu sięgającego górnej kondygnacji; pozwoli to na jej dodatkowe doświetlenie, a także na uprawę wysokich roślin (nawet niewielkich drzew). Możliwym do zrealizowania pomysłem jest także wzniesienie ogrodu dwukondygnacyjnego. Zaletą takiego rozwiązania jest możliwość skomunikowania poprzez oranżerię obu kondygnacji budynku. Największą popularnością cieszą się konstrukcje o dachach pulpitowych (jednospadowych), wielospadowych z elementami altanowymi, mansardowych, a także łukowych i o kształcie wycinka kopuły . Pionowe ściany ogrodu mogą być dowolnie dzielone i kształtowane (największą rozpiętość pomiędzy elementami konstrukcji – do 7 m – uzyskamy wznosząc szkielet budowli z drewna klejonego warstwowo). Dużą swobodę stylistyczną daje również zastosowanie szprosów dzielących oszklone pola . W każdym przypadku istnieje także możliwość zainstalowania otwieranych okien (najlepiej przesuwnych lub rozwierano-uchylnych) oraz drzwi na zewnątrz. Te ostatnie mogą być rozwierane, jednak bardziej godne

Pamiętajmy, by w trakcie budowy całorocznego ogrodu zimowego dopilnować fachowego wykonania izolacji podłogi na gruncie

polecenia są zajmujące niewiele miejsca drzwi przesuwne bądź harmonijkowe, pozwalające otworzyć na otoczenie nawet całą płaszczyznę ściany. Duże możliwości kreowania przestrzeni daje zbudowanie bocznych ścian ogrodu zimowego z dwóch rzędów elementów (górnego i dolnego), które można przesuwać w pionie. Zsunięcie elementów górnych w dół czyni z ogrodu otwarte częściowo od góry patio, chroniąc jednocześnie przebywające w nim osoby przed wiatrem, podniesienie natomiast wszystkich elementów dolnych do góry umożliwia pełną integrację wnętrza z otoczeniem. Decydując się na konkretny system dopilnujmy, by projekt ogrodu uwzględniał nie tylko nasze upodobania, ale i uwarunkowania zewnętrzne – przede wszystkim nasłonecznienie. Jeśli chcemy w pełni wykorzystać akumulacyjne zalety oranżerii, kąt nachylenia jej dachu powinien być dostosowany do kąta padania promieni słonecznych. Im dłużej w ciągu dnia będzie on zbliżony do 90°, tym efektywniejsze będzie nagrzewanie wnętrza. Zagwarantować to mogą jedynie indywidualne obliczenia projektowe.